Artur Rakowski - Po męsku o zdrowiu

Ciśnienie krwi u dziecka

Jak mierzyć ciśnienie krwi u dziecka?

O tym jak prawidłowo wykonać pomiar ciśnienia krwi u dorosłych wie już większość z nas. Potrafmy również sami interpretować wyniki pomiaru i kiedy na wyświetlaczu pojawi się wynik odbiegający znacznie od książkowego 120/80 zaczynamy się niepokoić. Sprawa komplikuje się kiedy na tapetę rzucamy temat – ciśnienie krwi u dziecka.

W tym przypadku zarówno pomiar przebiega nieco inaczej niż u dorosłego, a i normy ciśnienia są zupełnie inne.  W mojej praktyce aptecznej zdarzyło się jednak pytanie o wartość prawidłowego ciśnienia krwi u trzylatka, płci męskiej z lekką nadwagą i wtedy nic poza zrobieniem zdziwionej miny karpia nie potrafiłem zrobić. Były to jednak czasy, kiedy byłem bezdzietnym kawalerem, nie interesowałem się zdrowiem dzieci i nie pracowałem zawodowo z rodzicami dzieci 0-3+.

Dzisiaj bogatszy o kilka lat zawodowego i ojcowskiego doświadczenia dzielę się z Tobą wiedzą w temacie ciśnienia tętniczego krwi u dzieci.

Z tego wpisu dowiesz się

  • Jak często powinieneś mierzyć ciśnienie krwi u swojego dziecka?
  • W jakich przypadkach powinieneś robić to regularnie?
  • Jaki sprzęt do pomiaru jest przeznaczony dla dzieci?
  • Jak wyglądać powinien pomiar ciśnienia tętniczego krwi u maluchów?
  • Jak interpretować wyniki pomiarów?

Czytaj również: Jak sprawnie podać niesmaczny lek dziecku?

po mesku o ciśnieniu krwi u dziecka

Ciśnienie krwi u dziecka – jak często je mierzyć?

Kiedy byłem zdrowym i jurnym dwudziestolatkiem ciśnienie krwi mierzyłem przy okazji badań okresowych. Zazwyczaj dowiadywałem się od pani doktor, że na zegarze widnieje 120/80 a ja bez przeszkód mogę uganiać się dalej za dziewczynami.

Kiedy jednak mój sześciopak zaczął przypominać bojler, a do metryki nieuchronnie zaglądała magiczna liczba 30 – zacząłem sobie zdawać sprawę, że lata lecą, zdrowie już nie te co kiedyś, a i ciśnienie jakby trochę zbyt wysokie. Trudno – trzeba zakładać dzienniczek pomiarów, odkurzyć hantle w piwnicy i pędzić do najbliższego Decathlonu po odjechane buty do biegania

Jeśli jednak tak ja spoglądasz teraz na swoje dzieci i zastanawiasz się jak często należy sprawdzić ich ciśnienie, to powinieneś wiedzieć co na ten temat mówią specjaliści.

Zgodnie z zaleceniami u  zdrowych dzieci powyżej 3. roku życia pomiar ciśnienia tętniczego powinno się kontrolnie przeprowadzić przynajmniej raz w roku.

Są jednak sytuacje, że ciśnienie należy badać częściej, bardziej regularnie i również u młodszych dzieciaków. Dotyczy to szczególnie maluchów „z historią”:

  • z komplikacjami okołoporodowymi np. u dzieci, które urodziły się jako wcześniaki lub miały  niską masę urodzeniową
  • które zaliczyły pierwsze dni życia na oddziale intensywnej terapii
  • które cierpią na jakieś wady wrodzone
  • które chorują na nowotwory 🙁
  • które chorują/chorowały na nerki – szczególnie zakażenie układu moczowego.

Pamiętaj, że ciśnienie powinieneś mierzyć swojemu maluchowi również wtedy, gdy przyjmuje lub długotrwale przyjmowało leki, które miało wpływ na układ sercowo-naczyniowy. Informacje o tym fakcie znajdziesz w ulotce leku, ale powinieneś również zapytać swojego pediatry.

Czytaj również: Jak wybrać dobry nebulizator dla dziecka?

Ciśnienie krwi u dziecka – jak wybrać dobry ciśnieniomierz?

Na to czy wyniki pomiaru ciśnienia będą miarodajne ma wpływ odpowiednio dopasowany mankiet. Pisałem już, że standardowo do ciśnieniomierzy dołączany jest mankiet dla dorosłego w rozmiarze S. Osoby otyłe bez problemu mogą dokupić mankiet o większym obwodzie – rozmiar L. W przypadku dzieciaków zakup mniejszego mankietu w stacjonarnym sklepie medycznym lub aptece może być problematyczne.

artur rakowski sanity ciśnienie krwi u dziecka

Ciśnienie krwi u dziecka – jak dobrać mankiet?

Generalnie zasada jest taka, że napompowany balon mankietu powinien dokładnie obejmować całe ramię malucha.

Szerokość mankietu powinna stanowić przynajmniej 40% obwodu ramienia mierzonego w połowie jego długości.

Wiem, wiem, że to co napisałem jest skomplikowane 😉

Dlatego przygotowałem dla Ciebie gotowca:

  • Noworodek – długość mankietu 8cm, szerokość 4cm
  • Niemowlę – długość mankietu 12cm, szerokość 6cm
  • Dziecko – długość mankietu 18cm, szerokość 9cm
  • Dorosły – długość mankietu 24-38cm, szerokość 10-16cm

Źle dobrany mankiet psuje wyniki. Zbyt wąski mankiet zawyży, a zbyt szeroki zaniży wynik pomiaru. Co ciekawe jednak dużo większy wpływ na wypaczenie wyniku ma użycie mankietu zbyt wąskiego niż szerokiego. Dlatego, gdy obwód ramienia jest na granicy dwóch zakresów – lepiej wybrać mankiet większy! 

Ciśnienie krwi u dziecka – jak je prawidłowo mierzyć?

Zasady pomiaru ciśnienia krwi nie odbiegają od tych zarezerwowanych dla dorosłych, bo są uniwersalne. Pomiar należy wykonywać w ciszy i spokoju. To jest oczywiste, ale z tego miejsca od razu gratuluję rodzicowi, który potrafi nakłonić swojego brzdąca do tego, by usiedział w miejscu, bez ruchu dłużej niż kilka sekund 😉

Mimo to jako rodzic powinieneś zrobić wszystko, by zapewnić odpowiednie warunki do przeprowadzenia pomiaru – a przynajmniej na tyle, na ile to możliwe.

  1. załóż mankiet na PRAWĘ RAMIĘ tak, by zachować w nim „luz” na 1-2 palce
  2. dolna krawędź mankietu (ta skierowana w stronę łokcia) powinna znajdować się 1-2cm od jego zgięcia
  3. położ rękę dziecka swobodnie na prostym blacie
  4. jego stopy powinny opierać się w całości na podłodze, a plecy oparte o oparcie krzesła – kluczowe jest więc dopasowanie siedziska o właściwej wysokości
  5. jeśli to możliwe poinstruuj malucha, by oddychał miarowo (czasem lepiej nic nie mówić, bo dziecko zacznie oddychać za głęboko)
  6. w czasie pomiaru Twój maluch powinien pozostać w bezruchu i nie rozmawiać

U noworodków i niemowląt pomiaru dokonuje się w pozycji leżącej.

Czytaj również: Czy aspirator do nosa to bezpieczny sprzęt dla dziecka?

jakie jest prawidłowe ciśnienie krwi u dziecka

Ciśnienie krwi u dziecka – kiedy dokonywać pomiaru?

Uważam, że powinieneś przygotować dziecko do tego, że masz zamiar zmierzyć mu ciśnienie.

To w jaki sposób to zrobisz – zależy od wieku Twojego dziecka i Twojego podejścia.

  • możesz odpowiednio wcześniej zacząć bawić się w doktora, mierzyć ciśnienie pluszakowi i nagradzać dziecko za to, że wytrwało w bezruchu (wiem, wiem brzmi jak tresura)
  • taki trzylatek powinien już rozumieć przebieg badania i raczej potrafi zachować spokój  – wystarczy z nim porozmawiać (wiem, wiem są szczególne wyjątki)
  • świetnie pomaga oglądanie bajek i akurat ich negatywne zazwyczaj działanie hipnotyzujące w tym przypadku jest jak znalazł (czekam na lincz za nieedukacyjne podejście)

Pamiętaj cel – uświęca środki! A Twoim nadrzędnym celem, jest dokonanie pomiaru, który da wiarygodne wyniki. Ale też nie za wszelką cenę – nie przymuszaj dziecka, nie gań, nie krzycz, nie szantażuj – to bez sensu. Emocje i stres to najgorszy wróg dobrze przeprowadzonego pomiaru.

Z ojcowskiego doświadczenia powiem Ci, że najlepiej dokonywać pomiaru rano albo po drzemce (ale nie od razu po przebudzeniu) i po dobrze przespanej nocy.

Nie przeprowadzaj pomiaru:

  1. zaraz po przebudzeniu
  2. po aktywności fizycznej
  3. gdy dziecko jest rozdrażnione
  4. po jedzeniu
  5. w czasie lub bezpośrednio po płaczu
  6. w czasie lub bezpośrednio po karmieniu piersią


ciśnienie krwi u dziecka normy rakowski

Jakie jest prawidłowe ciśnienie krwi u dziecka?

Zasada pomiaru ciśnienia krwi u dzieci mówi, że powinno się dokonać trzech następujących po sobie pomiarów w odstępach 2-3 minutowych, a pod uwagę wziąć tylko drugi i trzeci wynik pomiaru.

Kiedy pierwszy raz zmierzysz ciśnienie krwi dziecku możesz zejść na zawał – wartości ciśnienia u dzieci znacznie odbiegają od książkowych 120/80. Spokojnie – Twojemu dziecku jednak zawał nie grozi 😉

Wystarczy, że wyniki pomiarów odnotowywać będziesz w dzienniczku pomiaru i pokażesz go pediatrze.

Ciśnienie krwi u dziecka – normy  i siatki centylowe

By ujednolicić interpretacje wyników pomiaru ciśnienia opracowano specjalne siatki centylowe (bardzo podobne do tych, które już znasz – wiekiem, masą ciała i wzrostem). Lekarz analizując wyniki w przypadku dzieciaków bierze pod uwagę płeć, wiek i wzrost dziecka.

Przykładowe tabele z centylami dla chłopców i dziewczynek w zależności od wieku znajdują się na zdjęciu.

ciśnienie krwi siatka centylowa artur rakowskiciśnienie krwi siatka centylowa po mesku o zdrowiu

Jak samemu zinterpretować wynik pomiaru ciśnienia krwi u dziecka?

  1. Skorzystaj z poniższego linku do projektu OLAF, który opracował i ujednolicił normy wartości ciśnienia krwi u dzieci i młodizeży- tam znajdziesz wszystkie tabele i siatki. Ujednolicone normy wartości ciśnienia krwi u dzieci i młodzieży w Polsce
  2. Sprawdź po kolei na którym centylu ciśnienia skurczowego i rozkurczowego jest Twój maluch względem wieku, płci i wzrostu.
  3. Mając taką wiedzę – skorzystaj z poniższej tabeli – która odpowie ci na pytanie czy ciśnienie Twojego malucha jest w porządku.
Stan Kryterium diagnostyczne 
Ciśnienie prawidłowe Ciśnienie skurczowe i rozkurczowe  poniżej 90. centyla dla płci, wieku i wzrostu 
Syndrom “białego fartucha” Ciśnienie skurczowe i rozkurczowe powyżej 95. centyla w placówce ochrony zdrowia, ale prawidłowe poza nią
Stan przednadciśnieniowy średnia wartość ciśnienie skurczowego i rozkurczowego pomiędzy 90. a 95 centylem centyla dla płci, wieku i wzrostu

młodzież ciśnienie skurczowe i rozkurczowe powyżej  120/80 mm Hg

Nadciśnienie średnia wartość ciśnienie skurczowe i rozkurczowego powyżej 95. centyla dla płci, wieku i wzrostu

Pomiar ciśnienia u dzieci może być nie lada wyzwaniem.

Warto jednak znać kilka żelaznych zasad, którymi należy się kierować w tym czasie. Bardzo ważne jest więc:

  • przynajmniej raz w roku zmierzyć ciśnienie dziecku
  • wybrać dobry ciśnieniomierz i dokupić odpowiedniej wielkości mankiet przeznaczony dla dzieci
  •  wykonać pomiar we względnej ciszy i spokoju, najlepiej gdy dziecko jest wypoczęte
  • wykonać 3 pomiary w odstępach 2-3 minutowych i odrzucić pierwszy wynik
  • wiedzieć jak interpretować wyniki pomiaru

I te kilka punktów chciałbym, żebyś zapamiętał po lekturze tego wpisu.

Mam wielką nadzieję, że mi się udało.

Ściskam mocno, cześć!

Artur

Piśmiennictwo: 

[1] Europejskie Zalecenia Diagnostyki i Leczenia Nadciśnienia Tętniczego u Dzieci i Młodzieży, Standardy Medyczne, 2010.

Litwin M., Januszewicz A., Prejbisz A. (red.): Nadciśnienie tętnicze u młodzieży i młodych dorosłych. Kraków, Medycyna Praktyczna, 2011.

[2] The Fourth Report on the Diagnosis, Evaluation, and Treatment of High Blood Pressure in Children and Adolescents Pediatrics 2004.

[3] Kułaga Z. et al., Regionalne różnice parametrów antropometrycznych oraz ciśnienia tętniczego uczniów w wieku 7-18 lat, Probl Hig Epidemiol 2009, 90(1): 32-41, 

[4] Kułaga Z. et al., Rozkłady wartości ciśnienia krwi w populacji referencyjnej dzieci i młodzieży w wieku szkolnym, Standardy Medyczne 2010; 7:853-864

Podobne wpisy

Chcesz być na bieżąco? Dołącz do newslettera

Wszystkie treści przedstawione na arturrakowski.pl mają jedynie wartość informacyjną, edukacyjną i przedstawiają osobiste opinie autorów. Pod żadnym pozorem nie mogą zastąpić indywidualnej porady farmaceutycznej, lekarskiej, położniczej, psychologicznej, ani żadnej innej. Korzystanie z serwisu oznacza akceptację regulaminu i polityki prywatności.