Artur Rakowski - Po męsku o zdrowiu

Jak prawidłowo stosować antybiotyki?

18 listopada obchodzimy Europejski Dzień Wiedzy o Antybiotykach. To właśnie ta data zainspirowała mnie do napisania tego wpisu. Dla mnie, jako farmaceuty, to  idealna okazja, aby przekazać Wam najważniejsze informacje o  tym jak stosować antybiotyki.

A temat ten jest dość nośny, bo spożywanie antybiotyków jest u nas w kraju równie modne (niestety!). I pomimo, że antybiotyki są lekami dostępnymi w większości przypadków  na receptę to i tak  są nadużywane.

Sam doświadczyłem przykrych prób wymuszenia na mnie wydania antybiotyku bez recepty.

Robiąc research do tego artykułu sprawdziłem co ludzie wpisują do wyszukiwarki obok słowa antybiotyk. Okazało się, że jednym z najczęściej wyszukiwanych haseł było: Gdzie kupić antybiotyk bez recepty. Szok i niedowierzanie!

Niestety również sporo ludzi odwiedzających przychodnie wymaga od lekarzy by na recepcie pojawił się antybiotyk.

No bo co to za wizyta u lekarza, gdy dowiadujesz się, że musisz odpocząć, przeczekać i zostajesz  odesłany do domu z przysłowiowym kwitkiem? Uświadamiasz sobie, że straciłeś właśnie równe 2 godzinki na siedzenie w poczekalni pełnej krztuszących się i zasmarkanych ludzi. A na recepcie zamiast jakiejś solidnej porcji antybiotyków widzisz podobne leki do tych, które już wcześniej doradził Ci farmaceuta w aptece.

Niestety wciąż pokutuje krzywdzące przekonanie, że lekarz coś musi naskrobać na tej recepcie i najlepiej jakby to był jakiś silny antybiotyk.  A ja bym chciał, żeby po dzisiejszym artykule twoje podejście do sprawy choć trochę się zmieniło.

Czytaj również: Jak prawidłowo inhalować dziecko?dlaczego antybiotyk nie działa

 

Czym są antybiotyki?

Z języka greckiego antybiotyk to anti bios, czyli przeciw życiu. A  w tym przypadku dokładniej przeciw życiu bakterii. Bo antybiotyki są substancjami pochodzenia naturalnego lub syntetycznego, które mają zdolność do hamowania wzrostu i namnażania bakterii (wtedy są bakteriostatyczne) lub powodują ich śmierć ( bakteriobójcze).

Dodatkowo możemy wyróżnić takie o szerokim (działają na wiele rodzajów bakterii) lub wąskim (działają tylko na określone szczepy bakterii) spektrum działania.

Ale kluczem do prawidłowej antybiotykoterapii jest to, że antybiotyki są lekami, które działają tylko i wyłącznie na bakterie!

Przy infekcjach pochodzenia wirusowego nie będą pomocne, a stosowanie ich jako remedium na całe zło (bo może akurat to infekcja bakteryjna?) nie jest wskazane. Dlaczego? O tym za chwilę.

Dlaczego z antybiotykami trzeba obchodzić się ostrożnie?

Pierwszy antybiotyk odkrył pan Fleming w 1928 r. To zapoczątkowało badania nad tą grupą leków i stopniowo w lecznictwie zaczęły pojawiać się coraz to nowe substancje. I tak aż do początku lat 90 XX wieku.

Od tamtej pory do obrotu wprowadzone zostały tylko 2 antybiotyki i to takie, które charakteryzują się wąskim spektrum działania, czyli nie pomogą nam na zbyt dużą ilość chorób bakteryjnych.

Dlaczego o tym wspominam?

Bo skoro tak trudno wprowadzić nowy antybiotyk do lecznictwa to wyjątkowo ważne jest dbanie o to, żeby antybiotyki, które są na rynku działały na jak największą ilość chorób!

antybiotyk kiedy

Dlaczego czasami antybiotyk nie działa?

To wszystko za sprawą super mocy bakterii, którą nazywamy antybiotykoopornością. Kiedy ze względu na niepoprawne stosowanie antybiotyków bakteria nabierze tej mocy, leczenie wszelkich chorób pochodzenia bakteryjnego może być utrudnione.

Jednym z powodów oporności bakterii na antybiotyki, może być to, że stosujemy je zbyt często i we wszystkich możliwych infekcjach.

Oprócz tego zły wpływ na leczenie antybiotykami będą miały:

  • niestosowanie antybiotyków zgodnie z zaleceniami lekarza np. błędne odstawianie antybiotyku po uzyskaniu poprawy
  • powracanie do napoczętych opakowań antybiotyków, gdy tylko poczujemy się gorzej,
  • dzielenie się resztkami antybiotyków z rodziną i znajomymi (o zgrozo!)
  • wymuszanie na lekarzach wypisania antybiotyku (cecha nadmiernie troskliwych rodziców).

Dlaczego jest to takie ważne?

Rozwinięcie oporności na antybiotyki może wpływać na wydłużanie leczenia. Kiedy zjawimy się u lekarza, a on przepisze nam antybiotyk może okazać się, że  nie działa on już  na bakterie tak dobrze  jak kiedyś. Będzie działał na tyle słabo, że okaże się nieskuteczny.

Wtedy konieczna będzie kolejna wizyta u lekarza, na której zapewne zleci on wykonanie antybiogramu. Jest to takie specjalne badanie, dzięki któremu można sprawdzić na  jakie antybiotyki są wrażliwe bakterie, które nas zainfekowały.

Ale to wszystko wymaga czasu, a ten sprzyja rozwojowi bakterii. A wraz ze zwiększającą się ilością bakterii będzie coraz trudniej nam je zwalczyć.

W najgorszej sytuacji leczenie może zakończyć się hospitalizacją, a tego z pewnością nie chcesz.

Czy wiesz, że

Każdego roku umiera 25 000 osób  z powodu pozaszpitalnych zakażeń bakteryjnych.

Myślę, że ta liczba daje choć trochę do myślenia..

Czytaj również: Czy aspiratory do nosa to zawsze bezpieczne sprzęty?

antybiotyk bez recepty

Jak prawidłowo stosować antybiotyki?

Teraz czas na to co najistotniejsze sprawy, czyli kilka ważnych zasad do zapamiętania do końca życia. Serio!

  1.  Jedną z przyczyn rosnącej oporności bakterii na antybiotyki jest wymuszanie na lekarzach wypisywania recept na antybiotyki. Może trochę ciężko to sobie wyobrazić, ale niektórzy troskliwi rodzice silnie wierzą, że dziecko nie poradzi sobie z infekcją bez antybiotyku. Nic bardziej mylnego.
    Trzeba zaufać lekarzowi, który na podstawie badań i swojego doświadczenia oceni czy infekcja jest pochodzenia bakteryjnego czy wirusowego i zaproponuje odpowiednie leczenie.
  2. Kiedy już konieczne będzie zastosowanie antybiotyku należy dokładnie przestrzegać zaleceń lekarza!
    Zwykle zalecane jest leczenie antybiotykiem, które trwa 8-10 dni, a znaczącą poprawę samopoczucia obserwuje się do 4 dnia stosowania tego leku. Co pod żadnym pozorem nie oznacza, że stosowanie antybiotyku należy przerwać gdy poczujemy się lepiej! Wręcz przeciwnie, takie działanie może doprowadzić do uśpienia tylko niektórych bakterii, które po zaprzestaniu leczenia wrócą z podwójną mocą!
  3. A jeśli antybiotyk, z różnych niewyjaśnionych powodów, nie został zużyty do końca to pozostałości leku oddajemy do utylizacji w aptece! Nie rozdajemy go znajomym i rodzinie i tak samo nie przyjmujemy leków od innych!
    Bo to, że antybiotyk pomógł komuś innemu to nie znaczy, że pomoże też nam! Wręcz przeciwnie, przez takie działanie możemy przyczynić się do rozwoju antybiotykooporności.
  4. Ponadto ważne jest, żeby przyjmować antybiotyki o stałych godzinach! Pozwala to zachować stężenie leku w naszym organizmie na jednakowym poziomie i zapobiega namnażaniu się bakterii.
    A jeśli Twoja pamięć lubi zawodzić to nastaw sobie przypomnienie w telefonie, bo ta kwestia jest naprawdę istotna 😉
  5. Ważne jest też popijanie antybiotyków wodą. Ta zasada tyczy się wszystkich leków i warto wyrobić sobie taki bezpieczny nawyk. Czasami może zdarzyć się, że dozwolone jest sporządzenie  antybiotyku-zawiesiny dla dziecka  w soku, ale tylko i wyłącznie jeśli w ulotce znajduje się taka informacja!
  6. I ostatnim, ale jakże  istotnym punktem jest stosowanie probiotyku, ale ten temat zasługuje na osobny akapit.

Czytaj również: Jak spaliny diesla niszczą odporność Twojego dziecka?

No to jak to jest z tymi probiotykami?

Jeśli chodzi o temat probiotyków to Pan Tabletka nie raz poruszał ten temat i myślę, że w swoich artykułach zebrał wszystko o czym powinniście wiedzieć. Ale, że temat probiotyków jest tak istotny, że nie mogę go pominąć to krótko wspomnę o tym co najważniejsze, a bardziej dociekliwym wskaże, gdzie szukać dalszych informacji 😉

  1. Na początek- staramy się  zawsze stosować probiotyki-leki. To one dostarczą nam przebadanych szczepów, o określonej ilości i udowodnionym działaniu. Niestety z suplementami bywa różnie. A według badań NIKu z 2017 roku wynika, że skład 89% preparatów odbiegał od zapewnień producenta zawartych na opakowaniu!
  2. Ważne jest też, żeby preparat, którego używamy miał dokładne informacje na temat bakterii, które zawiera czyli nazwa rodzaju bakterii + nazwa gatunku + oznaczenie literowo-cyfrowe danego szczepu. Na przykład: Lactobacillus (rodzaj) + rhamnus (gatunek) + PL1 (szczep). I takie informacje na pewno będą zawierały probiotyki, które są lekami.
  3. Odnośnie stosowania probiotyków są różne szkoły na temat tego kiedy i jak je stosować. Według mnie najlepszą opcją jest stosowanie preparatu zawierającego Saccharomyces boulardii razem z antybiotykiem, a potem zamiana na probiotyk wieloszczepowy zawierający bakterie z rodzaju Lactobacillus i stosowanie go przez ok. 1 miesiąc.
  4. No i należy pamiętać, że preparaty probiotyczne to nie wszystko. Niezwykle ważne jest stosowanie odpowiedniej diety, czyli polubienie się z wszelkiego rodzajami kiszonkami, kefirami i jogurtami 😉 Poza tym dobre bakterie w naszych jelitach produkują niektóre witaminy, np. witaminę K czy biotynę, dlatego też warto mieć to na uwadze i po leczeniu antybiotykami dostarczać pokarmów bogatych w te związki.

I tak jak wspomniałem, po więcej szczegółów zapraszam do Pana Tabletki:

Z czym nie wolno łączyć antybiotyków?

Ze względu na to, że antybiotyki to baaardzo obszerna grupa leków to wszelkich możliwych szkodliwych połączeń  jest bardzo dużo. I nie będą one współgrały i z innymi lekami i z niektórym pożywieniem. Najlepszym źródłem wiedzy będzie w tym przypadku ulotka dołączona do opakowania, a także podpytanie lekarza/farmaceuty na co trzeba uważać przy konkretnym antybiotyku.

Mimo wszystko, chcę Wam przedstawić kilka takich najistotniejszych interakcji, z którymi możecie się spotkać podczas leczenia antybiotykami:

  1. ALKOHOL – najlepiej nie łączyć go z żadnymi lekami. Spożywanie go w trakcie infekcji nie będzie najlepszym rozwiązaniem,bo tylko dodatkowo osłabi nasz organizm i utrudni powrót do zdrowia. Poza tym może osłabiać działanie antybiotyków,a w niektórych przypadkach może dojść do tzw. reakcji disulfiranowej. To znaczy,że antybiotyk (np.metronidazol) zablokuje metabolizm alkoholu, a w organizmie nagromadzi się toksyczny związek- aldehyd octowy. Jego nagromadzenie może wywołać objawy takie jak: ból głowy, kołatanie serca i nieprawidłowe ciśnienie krwi.
  2. CYTRUSY –  soki cytrusowe też nie lubią się z lekami. Popijanie antybiotyku (np. erytromycyny) takim sokiem może doprowadzić do obniżenia wchłaniania tego leku i zmniejszenie skuteczności jego działania.
  3. WĘGLOWODANY – niektórych antybiotyków nie można podawać z posiłkiem, bo zawarte w nim „węgle” będą zmniejszały wchłanianie i moc działania. I do takich antybiotyków należą np. pefloksacyna i azytromycyna.
  4. WAPŃ i ŻELAZO – w przypadku tetracyklin należy uważać, żeby nie podawać ich z produktami bogatymi w wapń (mleko, jogurty,sery) i żelazo (głównie czerwone mięso), bo tak jak w poprzednich przypadkach wchłanianie tych leków będzie ograniczone,a działanie osłabione
  5. KOFEINA – napoje w nią bogate, czyli cola, herbata, kawa też niekorzystnie wpływają na wchłanianie leków, dlatego pamiętajcie o nawyku z wodą, o którym pisałem wcześniej!
  6. LEKI-  zawsze informujcie lekarza o innych stosowanych lekach, czytajcie ulotki, korzystajcie z wyszukiwarek interakcji i oczywiście konsultujcie z farmaceutą!

Jak stosować antybiotyki u dzieci?

Z doświadczenia wiem, że podawanie leków dzieciom może sprawiać problemy większe lub mniejsze 😉 W aptece często spotykam rodziców, którzy kupując antybiotyk jednocześnie szukają porady jak go podać. Poza tym często piszecie do mnie w tej sprawie, bo na Waszego szkraba nie ma mocnych.

Kiedyś już poruszyłem ten temat w jednym z wpisów:

>>>Jak podać dziecku antybiotyk?<<<

Zebrałem tam wszystkie cenne rady jakie sam stosuje, kiedy Amadeo nie chce współpracować, więc wszystkich rodziców, którzy borykają się z problemem podawania leków, zachęcam do przejrzenia i poszukania czegoś dla siebie.

Jak prawidłowo sporządzić zawiesinę antybiotyku dla dziecka?

Ta postać leku często u rodziców wywołuje uczucie zgrozy i bezradności. Pytanie o to jak prawidłowo sporządzić taki lek jest jednym z najczęściej zadawanych pytań w aptece. Dlatego nie mogłoby zabraknąć tutaj instrukcji.

A sporządzanie takiej zawiesiny nie jest tak naprawdę niczym trudnym, a na pewno jest to wyjście naprzeciw małym pacjentom, dla których połykanie tabletek jest najgorszą karą. Od czego zacząć?

  • Do sporządzania antybiotyków używamy przegotowanej, letniej wody. Przegotowanej, bo chcemy mieć pewność,że woda nie zawiera niektórych minerałów (np. wapnia), które mogą wpływać na wchłanianie leku i żeby woda była czysta mikrobiologicznie. A letniej, nie gorącej, bo antybiotyki mogą być wrażliwe na temperaturę i rozkładać się pod jej wpływem.
  • Jeśli chodzi o dolewanie wody, to jeśli podana jest dokładna ilość wody jaką mamy dodać to odmierzamy ją za pomocą dokładnej miarki albo strzykawki, dodajemy i to by było na tyle.
  • A jeśli wodę trzeba dolewać do kreski to tak też robimy, później taką miksturę chwilę wytrząsamy. Poziom płynu powinien się  trochę obniżyć, a to dlatego,że nasz lek pochłonie wodę. I wtedy taką miksturę znowu dopełniamy do kreski i voilà- gotowe 😉
  • A ta odpowiednia ilość wody jest ważna, bo zależy nam, żeby w porcji leku, którą będziemy podawać znajdowała się dokładna ilość leku. Od tego zależy czy nasz lek będzie działał tak jak zostało to zaplanowane 😉

Antybiotykowy LIFE-HACK!

Jeśli antybiotyk jest wyjątkowo gorzki albo dziecko nie toleruje struktury, konsystencji lub sztucznego, owocowego smaku zawiesiny to  możemy za pomocą strzykawki nastrzyknąć dziecku na ścianę policzka. Dzięki temu zmniejszymy odczuwanie tego niedobrego smaku. Ważne tutaj jest, żeby nie wstrzykiwać tej zawiesiny wprost do gardła, żeby dziecko się nie zakrztusiło!

Co zrobić, gdy dziecko zwymiotowało antybiotyk?

Ale czasami możesz stawać na rzęsach, dmuchać, chuchać, rozśmieszać, puszczać bajki i podawać antybiotyk na policzek, a maluch i tak zwymiotuje ohydną zawiesinę, Jak sobie wtedy radzić?

Mówi się, że nie powinno powtarzać się dawki leku po wystąpieniu wymiotów tylko kontynuować podawanie leku dopiero przy kolejnej dawce. Jednak jest taka niepisana zasada, że jeśli te wymioty wystąpią szybko (15-30 min) to można spróbować podać antybiotyk jeszcze raz.

Ale jeśli ten nie przyjmie się po raz kolejny to dalsze postępowanie najlepiej jest skonsultować z lekarzem, który podejmie decyzje co zrobić dalej- czy zmienić lek czy może tylko sposób jego podawania.


Na koniec chciałbym jeszcze raz powtórzyć – antybiotyki stosuje się tylko na infekcje bakteryjne!

Nadal zdarzają się ludzie, którzy nie są tego świadomi. Dlatego takie dni jak ten   dzisiejszy jest po to, by edukować społeczeństwo i wyrabiać dobre nawyki.

Moim głównym celem na dziś było zaszczepienie w Was  racjonalnego podejścia do sprawy i podkreślenia, że nadużywanie antybiotyków może nieść za sobą tragiczne konsekwencje. Mam nadzieję, że chociaż trochę mi się udało.

Poza tym, antybiotyki to nie tylko to co opisałem, czyli leczenie infekcji bakteryjnych. Stosuje się je też przy innych dolegliwościach np. przy leczeniu trądziku. A bakteryjne zakażenia szpitalne i tamtejsza antybiotykooporność to już jazda bez trzymanki!

Dajcie znać czy chcecie dowiedzieć się czegoś więcej o bakteryjnych chorobach i leczeniu antybiotykami.

I życzę Wam, żebyście z wiedzy o antybiotykach korzystali jak najrzadziej.

Artur

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Podobne wpisy

Chcesz być na bieżąco? Dołącz do newslettera

Wszystkie treści przedstawione na arturrakowski.pl mają jedynie wartość informacyjną, edukacyjną i przedstawiają osobiste opinie autorów. Pod żadnym pozorem nie mogą zastąpić indywidualnej porady farmaceutycznej, lekarskiej, położniczej, psychologicznej, ani żadnej innej. Korzystanie z serwisu oznacza akceptację regulaminu i polityki prywatności.