Artur Rakowski - Po męsku o zdrowiu

Kleszcze – jak się chronić?

Kleszcze – jak się chronić?

Od jakiegoś czasu jest znowu głośno o kleszczach. Nic dziwnego – temperatury są coraz wyższe, a wraz z budzącą się do życia przyrodą budzą się również te niewdzięczne stworzenia.

Dzisiaj w bardzo skondensowanej formie opowiem:

  • kiedy kleszcze są aktywne
  • co kleszcze odstrasza
  • jak chronić się przed kleszczami
  • co zrobić gdy załapałeś kleszcza?
  • jakie są objawy boreliozy?

Kleszcze – krótkie info

Kleszcze to owady z grupy pajęczaków, z wyglądu bardzo niepozorne, ale potrafią w Tobie pewnie wzbudzić niemały strach i zepsuć wycieczkę na łonie natury.

To pospolite na całym świecie pasożyty – „krwiopijcy”. I o ile Twoja utrata krwi bądź Twojego czworonożnego pupila, nie stanowi groźnego niebezpieczeństwa, to „wektorowa” rola kleszczy już przyprawia o dreszcze.

Mowa tutaj o niechlubnej roli kleszczy jako nosiciela różnego rodzaju chorób.

Ich obecność według ekspertów to praktycznie największe naturalne zagrożenie dla zdrowia ludzi w tej strefie klimatycznej.

Kiedy kleszcze są aktywne?

Nie tak dawno kleszcze trwały w śnie zimowym, który trwa średnio od listopada do marca.

I właśnie teraz rozpoczyna się sezon na te stworzonka.

Kleszczowa aktywność rozpoczyna się w marcu – kwietniu, gdy temperatura gleby wynosi ok. 7 °C, a kończy w październiku lub listopadzie.

Nie oznacza to jednak, że kleszcza nie spotkasz zimą! Niechlubni krwiopijcy kochają miejsca, gdzie wilgotność jest spora. Można je spotkać nawet w grudniu, w czasie odwilży, gdy temperatury dobowe przekroczą 5-7°C (tutaj kłania się niestety ocieplenie klimatu, którego obecnie doświadczamy).

W jakich godzinach najłatwiej o złapanie kleszcza?

Kleszcze mają dwa szczyty aktywności dobowej – o poranku od ok. 800 – 900 do 1100 – 1200 oraz popołudniowy od godziny 1600 – 1700 do późnego wieczora.

kleszcze-kiedy-sa-aktywne

Jak chronić się przed kleszczami?

Jest kilka zasad, o których warto pamiętać w kontekście kleszczy. Warto je zapamiętać!

Jak chronić się przed kleszczami – ubranie

  • kluczowa jest odpowiednia odzież na leśne wojaże -> długi rękaw/nogawki, ściągacze, nakrycia głowy, skarpety na spodnie. Czyli generalnie strój na Janusza! Chodzi o to, żeby zakryć jak najwięcej ciała.
  • najlepiej, by było gdybyś włożył na siebie ubrania w jasnym kolorze. Nie, nie o to chodzi o jasne barwy, które  odstraszają owady, ale na jasnym materiale zwyczajnie łatwiej jest zauważyć kleszcza.

Jak się chronić przed kleszczami – spacer

Gdy wybierasz się na spacer do lasu, parku lub na łąkę, to:

  • nie zbaczaj z utartych ścieżek. O złapanie kleszcza najłatwiej w leśnych szuwarach lub wysokiej trawie
  • unikaj siadania i leżenia bezpośrednio w trawie i pod krzewami. Gdy zamierzasz mimo wszystko usiąść na podłożu – usuń rośliny i pościel gruby koc.
  • stosuj środki odstraszające kleszcze oraz repelenty (czytaj niżej!)

Jak odstraszać kleszcze?

Do wyboru masz repelenty – czyli syntetyczne środki biobójcze, które są bardzo skuteczne.

Zawierają DEET. Szerzej i dokładniej pisał o tym Marcin – Pan Tabletka. Koniecznie do niego zajrzyj!

Możesz również wybrać bardziej naturalne odstraszacze na bazie olejków eterycznych. W moim domu używamy raczej tych drugich – dlatego to na nich się skupię. Oto kilka z nich:

  1. Jednoskładnikowe olejki eteryczne – miętowy, różany, lawendowy, cytronelowy i z drzewa herbacianego. Nie używamy ich stężonych i bezpośrednio na skórę. Rozcieńczamy je w olejku bazowym i skrapiamy ubranie, dolne części wózka (nie kropimy w bezpośrednim otoczeniu malucha!) oraz łapy psa.
  2. Gotowe mieszaniny olejków – w ubiegłym sezonie kupiliśmy popularny odstraszacz kleszczy od Klaudyny Hebdy. Gorąco polecam – śmierdzi okrutnie (można się przyzwyczaić), ale jest naprawdę fajny.
  3. Niektóre rośliny – jeśli masz problem z kleszczami w ogródku możesz zawsze posadzić:
    a) wrotycz pospolity – ma silną korzenną woń i bardzo dobrze odstrasza kleszcze. Zawiera jednak trujący TUJON – dlatego trzeba chronić go przed dziećmi. A raczej dzieci przed wrotyczem.
    b) chrzan pospolity – korzeń chrzanu przyda się w kuchni i domowej apteczce. Cała roślina również wydziela ostry zapach, którego kleszcze nie lubią.
    c) kocimiętka – znana roślinka, którą często ludzie mylą z miętą.  Koniecznie pielęgnuj ją w ogrodzie  – pozbędziesz się kleszczy, a okoliczne koty Cię pokochają 😉
    d) lawenda – jak pisałem wyżej olejek lawendowy skutecznie odstrasza kleszcze.
    e) czosnek niedźwiedzi – mój ulubiony dodatek do twarogu ze śmietaną jest również świetnym odstraszaczem różnych owadów – kleszczy, pająków, mszycy itd.

Na europejskim rynku jest dostępny ultradźwiękowy odstraszacz kleszczy (produkowany we Włoszech). Osoba dorosła, dziecko, zwierzę staje się ponoć niewidzialne na ok  3 m dla kleszczy oraz wszelkiego rodzaju innego robactwa. Co ciekawe, od niedawna jest dostępny w Polsce – chętnie go przetestuję, bo nie wierzę do końca w aplikacje na telefon odstraszające komary i kleszcze albo takie sprzęty.

Ważna uwaga

Małe dzieci i kobiety w ciąży powinny ostrożnie obchodzić się z olejkami. Zawsze warto stopniowo je wprowadzać do naszego otoczenia!

kleszcze-borelioza-objawy

Jak się chronić przed kleszczami – powrót do domu

Po każdym dłuższym przebywaniu na świeżym powietrzu powinnieneś dokładnie obejrzeć siebie i swoich bliskich.

Najlepiej zrób to tak jak Pan bóg stworzył – czyli na golasa!

Zwróć szczególną uwagę na ciężko dostępne i owłosione części ciała np. skórę głowy, pachwiny lub pachy.

Szukaj też drobnych punkcików na ciele, ponieważ larwa kleszcza przenosząca odkleszczowe zapalenie mózgu ma tylko 1 milimetr długości!

Nie zapomnij również o swoich czworonogach. Psy bardzo łatwo łapią kleszcze i ze względu na sierść lub włosy trudno je zlokalizować. Dokładnie obejrzyj swojego psa po powrocie ze spaceru, a przed sezonem zaopatrz go w obrożę odstraszającą kleszcze.

Jak usunąć kleszcze?

Pamiętaj,  że nie każde ukąszenie kleszcza jest niebezpieczne!

Ważna jest czujność, uważna obserwacja siebie i bliskich oraz skuteczna profilaktyka.

Ale, gdy mimo to znalazłeś kleszcza na sobie lub bliskich – NIE PANIKUJ!

Szybko pozbądź się kleszcza z powierzchni skóry, najlepiej za pomocą pęsety – po prostu wyciągnij, nie obracaj, wyciągnij jednym, zdecydowanym ruchem!

Nie próbuj pod żadnym pozorem:

  • „przypalania” kleszcza
  • polewania go olejami
  • używania wazeliny i ostrych narzędzi

Wszystkie te działania tylko pogorszą sprawę, bo wtedy kleszcz odruchowo broni się, wymiotując. 

Wraz w wymiocinami wpuszcza do potencjalnie zakażoną krew do naszego krwioobiegu.

Ranę po wizycie kleszcza porządnie zdezynfekuj, a po wszystkim udaj do lekarza na konsultację.

Na rynku dostępne są kleszczołapki – urządzenia, do łatwego usuwania tych nieprzyjaciół bez ryzyka uszkodzenia odwłoku. Gdybyś jednak miał problem i nie czuł się na siłach, żeby wyjąć kleszcza udaj się się do lekarza po pomoc.

Jakie choroby przenoszą kleszcze?

Kiedy słyszysz kleszcz od razu łączysz go z boreliozą i odkleszczowym zapaleniem mózgu.

Ale kleszcze w Polsce przenoszą szereg innych chorób, o których jest cicho, bo zachorowań jest znacznie mniej. Oprócz boreliozy i OZM te niewdzięczne owady przenoszą:

  • babejsziozę i erlichiozę
  • gorączkę Q
  • bartonellozę i tularemię.

Borelioza objawy – kiedy udać się na cito do lekarza?

We wpisie tym  bardzo nie skupiam się na chorobach, bo w razie „w” takimi rzeczami i tak zajmuje się lekarz, ważne żebyś jako czytelnik mojego bloga miał ogólny pogląd na sprawę i potrafił rozpoznać kleszczowy red alert!

Gdy po ok 1-2 tygodniach pojawią się u Ciebie grypopochodne objawy:

  1. gorączka, dreszcze
  2. zaburzenia żołądkowo-jelitowe
  3. katar i  ból stawów

nie zwlekaj i udaj się do lekarza!

Często (ale nie zawsze!) w miejscu gdzie był kleszcz pojawia się rumień, który jest ważnym sygnałem.

Generalnie, nie warto bagatelizować sprawy!

Koniecznie przeczytaj wywiad Pana Tabletki z lekarzem na temat usuwania kleszczy!

To co jeszcze powinieneś wiedzieć o boreliozie:

  • Bakteryjna choroba, której wektorem przenoszącym są właśnie kleszcze
  • To chyba najbardziej charakterystyczna i „popularna” choroba kojarzona z tymi stworzonkami 🙂
  • Rozpoznasz ją głównie na podstawie objawów klinicznych jak osławiony już rumień wędrujący.
  • W miarę postępowania choroby, mogą zacząć się problemy z układem nerwowym np. zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, generalnie objawy często są nieswoiste, co utrudnia diagnostykę.
  • Leczenie polega na długotrwałej antybiotykoterapii.
  • Aktualnie na rynku farmaceutycznym nie ma dostępnej szczepionki przeciwko boreliozie.

I jeszcze kilka słów o kleszczowym zapaleniu mózgu (KZM)

  • To choroba wirusowa ośrodkowego układu nerwowego, tutaj również kleszcze są „wektorami” choroby.
  • Możesz się nią zarazić na dwa sposoby: przez ukłucie zarażonego kleszcza albo, jak wyżej, wypicie mleka zarażonych krów, kóz.
  • Często choroba nie daje żadnych objawów. Niekiedy w pierwszej fazie choroby pojawiają się symptomami podobne do przeziębienia lub grypy.
  • Po ok .15 dniach KZM rozwija się druga faza choroby, w której obserwujemy objawy związane z zapaleniem opon mózgowych i mózgu, takie jak: gorączka, narastające bóle głowy, sztywność karku
  • Co ważne:  badanie kleszcza usuniętego ze skóry pacjenta nie jest metodą diagnostyczną ani w KZM, ani w boreliozie!
  • Leczenie jest jedynie objawowe, nie ma swoistego leku z KZM, w zamian za to mamy szczepionkę!
  • Należy jednak pamiętać, że szczepionka nie chroni nas dodatkowo przed żadną inną „odkleszczową” chorobą.
  • Szczepionka jest dostępna od 1 roku życia, zazwyczaj podajemy ją w 3 dawkach + po 3 latach dawka przypominająca
  • Skuteczność jest bardzo wysoka, 99%

Kleszcze to nie przelewki – ale też nie zwiastują końca świata.

Ważne, żebyś wyrobił sobie dobre nawyki, o których pisałem wyżej.

I nie panikował, gdy znajdziesz nieszczęśnika na swoim ciele.

To jasne, że Ci tego nie życzę.

Miłego dnia!

P.S Niebawem w kategorii #ArturTestuje pojawi się porównanie różnych gadżetów do usuwania kleszczy. Zajrzyj więc do mnie za jakiś czas.

 

 

Podobne wpisy

Chcesz być na bieżąco? Dołącz do newslettera

Wszystkie treści przedstawione na arturrakowski.pl mają jedynie wartość informacyjną, edukacyjną i przedstawiają osobiste opinie autorów. Pod żadnym pozorem nie mogą zastąpić indywidualnej porady farmaceutycznej, lekarskiej, położniczej, psychologicznej, ani żadnej innej. Korzystanie z serwisu oznacza akceptację regulaminu i polityki prywatności.