Artur Rakowski - Po męsku o zdrowiu

Maseczka na twarz – którą wybrać?

Maseczka na twarz – jak wybrać najlepszą?

Maseczka na twarz to obecnie najbardziej rozchwytywany towar w Polsce. Codziennie odbieram w aptece kilkadziesiąt telefonów z pytaniem o ich dostępność. W telewizji można obejrzeć dzielne szwaczki i krawcowe, które w pocie czoła i w skupieniu produkują zawrotne ilości masek  z materiału. Wielu dawnych znajomych przypomniało sobie również o moim istnieniu i wysyła mi na Messengerze kurtuazyjne wiadomości:

„Cześć Artur – kopę lat. Co tam słychać? Masz może maseczki u siebie w aptece?

O maseczkach można usłyszeć na poczcie, pod blokiem, w pobliskim markecie, a ostatnio Pani zaskoczyła mnie stacji benzynowej pytając z uśmiechem czy mam maseczkę i wręczyła mi zupełnie za darmo uszytą przez „Niewdzialną rękę” wielorazową sztukę z flizeliny.

Co sprawiło, że kawałek materiału medycznego, który przed epidemią kosztował około 20 groszy za sztukę stał się św. Graalem, którego cena wywindowała do oszałamiających wartości i w wielu miejscach sprzedaż ograniczana jest do kilku sztuk na osobę?

maseczka na twarz artur rakowski

Maseczka podczas pandemii – w czym tkwi jej fenomen?

Złożyło się na to kilka czynników. Maseczki:

  • spełniają obowiązek zasłaniania twarzy i nosa, który od niedawna został wprowadzony w Polsce
  • mogą stanowić pewien rodzaj ochrony przed zakażeniem COVID-19 (rodzaj maseczki decyduje o jej skuteczności, ale o tym za chwilę)
  • dają poczucie bezpieczeństwa –  osoba, która szuka maseczki i wreszcie ją zdobywa odzyskuje poczucie kontroli w niepewnych okolicznościach (odsyłam do mojego ulubionego psychologa w polskim internecie – Mamy Na Kozetce)
  • towarem deficytowym – a jeśli coś jest niedostępne, to jest bardziej pożądane i każdy chce to mieć.

Jednak wpis, który właśnie czytasz nie będzie rozprawą doktorską nad psychologią ludzkich zachowań w obliczu epidemii na przykładzie masek ochronnych. Pisząc ten wstęp chciałem ci uświadomić, że z powodu pewnego boomu na maseczki ludzie kupują byle co, nabywając jedoncześnie złudne poczucie ochrony.

Nie wiedzą przy tym kompletnie jak się z maseczkami obchodzić i jakie jest ich prawdziwe przeznaczenie. A korzystają na tym często ludzie, którzy ogólnonarodowy strach potrafią przekuć na konkretną sumę pieniędzy.

Dlatego dzięki temu wpisowi:

  • poznasz różne rodzaje masek i ich przeznaczenie
  • dowiesz się jaki rodzaj maski stanowi najlepszą ochronę w czasie epidemii?
  • będziesz w stanie wskazać kilka konkretnych modeli masek dobrej jakości
  • zadbasz o swoją maskę w prawidłowy sposób – dzięki czemu będzie ci służyć jeszcze lepiej
  • znajdziesz odpowiedź na każde możliwe pytanie na temat masek (FAQ na końcu wpisu)

Czytaj  również: Epidemia koronawirusa – błędy w czasie pomiaru temperatury przez służby

maska medyczna która najlepsza

Maseczka ochronna – co mamy do wyboru?

Obserwując przebieg epidemii w Polsce zauważyłem kilka sposobów zabezpieczania się przed ewentualnym zarażeniem koronawirusem:

  • jednorazowe i wielorazowe maski chirurgiczne
  • półmaski filtrujące z filtrem FFP1, FFP2 i FFP3 (albo  N95 i N99) np. budowlane, antysmogowe
  • domowej roboty maski z materiału (są to de facto wielorazowe chusteczki higieniczne)
  • domowej roboty bawełniane maski z kieszonką na wymienny filtr.
  • chusty rowerowe, kominy np. Buff
  • zwykłe szaliki lub apaszki będące częścią ubrania

Co daje Ci najlepszą ochronę przed zakażeniem COVID-19?

Zanim odpowiem na to pytanie chciałbym Ci zwrócić uwagę na to, że rodzaj maski jest ważny, ale przy zachowaniu właściwych zasad ich zakładania i higieny ma drugorzędne znaczenie.

Jeśli będziesz dysponować super-hiper-maską, ale nie będziesz jej używał poprawnie – zakładał w sposób higieniczny, właściwie czyścił i używał – to stopień Twojej ochrony będzie taki sam jakbyś tej maski w ogóle nie nosił.

Więcej! Niewłaściwie użytkowana maska może wręcz zwiększać ryzyko zakażenia – o tym za chwilę.

Półmaska filtrująca z odpowiednią klasą filtra

Obecnie najlepszą ochronę przed zakażeniem zapewniają półmaski filtrujące spełniające normy (EN-149:2001+A1:2009) z odpowiednią klasą filtra.

Najlepiej gdyby to był filtr FFP3 (lub odpowiednio N95 lub N99). Szerzej o rodzajach filtrów, ich przepuszczalności, europejskich normach pisałem przy okazji masek antysmogowych. Dobrze by było, żebyś tam zajrzał. Link poniżej.

Czytaj również: Jak wybrać dobrą maskę antysmogową? + różne klasy filtrów

maseczka jaka najlepsza

Należy przy tym pamiętać, że takie maski posiadają filtry o określonej żywotności.

Informację o tym, jak długo można stosować konkretny rodzaj filtru znajdziesz w instrukcji maski.

Zazwyczaj jednak żywotność filtrów uzależniona jest od zapylenia (jakości powietrza). Przy dobrej jakości powietrza filtr będzie ci służył nawet kilkaset godzin, przy złej jakości powietrza tylko kilkanaście, a nawet kilka godzin.

Cena takich masek oscyluje od stu do nawet kilkuset złotych.

Jednorazowe maski chirurgiczne

Są właśnie tym św. Graalem, którego teraz wszyscy poszukują. Niestety nie jest to następstwem ich świetnej skuteczności, ale bardzo daleko idącym kompromisem między właściwościami barierowymi a ceną. Maseczka chirurgiczna jest po prostu tania i mimo kilkuset procentowego wzrostu cen nadal  dużo tańsza od półmasek filtrujących.

A prawdziwą zmorą jest to, że tak niefortunnie się nazywają – większość jest przekonana, że jak maska jest chirurgiczna – to jest ultraskuteczna 😉

maska chirurgiczna test opinie

Co powinieneś wiedzieć o maskach chirurgicznych?

  • nie mają właściwości filtrujących – stanowią zwykłą barierę mechaniczną przed potencjalnym zanieczyszczeniem
  • mają ogromny przeciek zewnętrzny (czyli są nieszczelne), bo nie dolegają szczelnie do twarzy
  • zatrzymują tylko duże cząstki powyżej 100 mikrometrów
  • medycy noszą maski, nie po to, by chronić siebie, lecz osoby, z którymi mają do czynienia
  • większość drobnoustrojów w tym wirusy o wielkości 60-200 nm bez przeszkód pokonują barierę z maski chirurgicznej
  • jednak osoby będące nosicielami powinny je stosować, by chronić innych przed zakażeniem
  • jakość masek chirurgicznych jest regulowana przez europejską normę EN 14683
  • wyróżnia się 3 typy masek – typ I, II i IIR – te ostanie mają największą skuteczność filtracji i są odporne na przesiąkanie

UWAGA!

Maski chirurgiczne bardzo szybko wilgotnieją, dlatego powinny być zmieniane co…KILKANAŚCIE MINUT. W przeciwnym razie stwarzają doskonałe warunki do namnażania różnych drobnoustrojów chorobotwórczych.

Jak zakładać maskę chirurgiczną?

  1. Przed nałożeniem maseczki chirurgicznej dokładnie umyj ręce i zdezynfekuj je
  2. Załóż maskę na twarz unikając dotykania jej materiałowej części – zamiast tego używaj gumek mocujących
  3. Po nałożeniu koniuszkiem palca wskazującego i kciuka rozciągnij oba końce przykrywając nos i podbródek
  4. Nosząc maskę nie dotykaj jej. Każde przypadkowe dotknięcie maski jest równoznaczne z jej wymianą na nową!
  5. Jeśli chcesz poprawić maskę staraj się chwytać ją na granicy materiału i gumek mocujących
  6. Gdy maseczka zaczyna wilgotnieć – natychmiast ją wymień.
  7. Po zdjęciu maski BEZWZGLĘDNIE UMYJ RĘCE i zdezynfekuj je.

Domowej roboty maseczka z materiału

Na przykład z bawełny, flizeliny, a widziałem nawet maseczki flanelowe 😉

W ostatnich tygodniach cała Polska szyje maseczki. Chwała jej za to, ale musisz zdawać sobie sprawę, że maseczki z materiału są de facto wielorazową chusteczką higieniczną.

Podobnie jak maski chirurgiczne nie mają żadnych właściwości filtrujących, a jedynie stanowią barierę mechaniczną.

Ich atutem jest ich wielorazowość – można je prać (sprawdź w jakiej temperaturze!) i prasować.

maski bawełniane do szycia na twarz artur rakowski

Jaką maskę wielorazową kupić?

  • najlepiej z bawełny medycznej albo flizeliny. Nie daj się zwieść określeniu „bawełna medyczna”. Świadczy ona tylko o wysokiej jakości materiału, a nie lepszym właściwościom barierowym.
  • szukaj bawełny z certyfikatem OEKO-TEX  – taka bawełna jest najwyższej jakości, jest ekologiczna i przyjazna ciału 😉
  • w pierwszej kolejności sprawdzaj materiał wykonania, a dopiero potem jej design 😉

Ważne info o wielorazowych maskach:

  1. Wielorazowość nie świadczy o tym, że można je stosować znacznie dłużej. Kiedy pojawia się oznaka wilgoci pod maską – powinieneś ją wymienić
  2. Przed nałożeniem i po zdjęciu maski musisz umyć i odkazić ręce
  3. Maskę możesz, a nawet powinieneś prać i prasować (sprawdź jednak w jakiej temperaturze!)

Czytaj również: Smog w Polsce – więcej informacji + rodzaje smogu

A może maseczka bawełniana z kieszonką na wymienny filtr?

Popularnym rozwiązaniem jest uszycie lub kupno maseczki bawełnianej z kieszonką, do którego można włozyć wymienny filtr odpowiedniej klasy. Wydaje się to rozsądnym działaniem, ale jest jedno małe ale.

Otóż wymienne filtry rzadko kiedy mają uniwersalne wymiary. Może okazać się, że filtr będzie za mały albo za duży – a to już będzie miało wpływ na przeciek wewnętrzny i filtrację. Zauważ, że każda firma produkująca na przykład maski antysmogowe sprzedaje dedykowane wymienne filtry. Chodzi o to, żeby filtr pasował do maseczki jak klucz do zamka. Zresztą w instrukcji takich masek zawsze znajdziesz zapis, że można używać wymiennych filtrów, ale wtedy maska nie spełnia norm i specyfikacji.

Chusty rowerowe, kominy i buffy

Ustawodawca nie określił czym należy zasłaniać dokładnie usta i nos, toteż wielu wykorzystuje w tym celu wszystko co się da. Jak to się mówi lepszy rydz, niż nic.

Jednak chusta rowerowa czy pokochane przeze mnie buffy nie chronią przed infekcją ani osobę, która ją nosi, ani osoby trzecie.

maska na rower artur rakowski

Z chustami rowerowymi i buffami mam spory problem w kontekście COVID-19, bo nawet najlepsze tego typu produkty dosyć szybko wilgotnieją – więc w moim przekonaniu stanowią zagrożenie w bezobjawowej transmisji wirusa.

Skuteczność filtracji różnych masek – fajnie jest przedstawiona w tym badaniu. To właśnie z niego pożyczyłem poniższy wykres:

Penetracja masek antysmogowych artur rakowski

 

Kto powinien skonsultować z lekarzem noszenie maseczki? 

Właśnie z powodu utrudnionego toru oddechowego noszenie jakiejkolwiek maski powinny skonsultować z lekarzem:

  • kobiety ciężarne
  • osoby cierpiące na przewlekłe choroby układy oddechowego – alergia, astma, przewlekła obturacyjna choroba płuc
  • dzieci do lat 12!
  • osoby o słabej wydolności sercowo-krążeniowej
  • osoby cierpiące na nowotwory
  • osoby wyniszczone, niedożywione, cierpiące na anemi

Maseczka w dobie epidemii FAQ – czyli najczęściej zadawane pytania

Poniżej odpowiadam na pytania, które zebrałem obsługując moich pacjentów w aptece albo czytając wiadomości w fejsbukowych grupach czy wiadomościach prywatnych.

Jakie półmaski filtrujace lub antysmogowe polecasz?

Półmaska filtrująca musi spełniać przede wszystkim europejskie normy, mieć filtr odpowiedniej klasy i być przede wszystkim dobrze dopasowana do naszej twarzy. Mam oczywiście kilka swoich typów, którym ufam:

  • maski chirurgiczne
    • maseczka chirurgiczna Romed
    • maseczka chirurgiczna Zarys
  • maski antysmogowe
    • marka Respro
    • marka Broyx >
  • półmaski filtrujące – potentatem jest firma 3M –
    • 3M Aura z serii 93XX z zaworem wydechowym

 

półmaska filtrująca covid rakowski

Nosząc maseczkę męczę się i mam utrudnione oddychanie – czy to normalne?

Tak jest to normalne zjawisko. Maseczka jest przeszkodą mechaniczną i utrudnia tor oddychania. Najłatwiej oddycha się przez maskę chirurgiczną, bo z racji luźnego dolegania do twarzy, jest nieszczelna i ma duży przeciek wewenętrzny.

Nie wspomnę o chustach rowerowych czy buffach – mają duże pory, w ogóle nie filtrują, ale niemal swobodnie się przez nie oddycha. Półmaski filtrujące np. maski antysmogowe są znacznie bardziej szczelne, przez to lepiej filtrują powietrze, ale stawiają znaczny opór podczas wdechu i wydechu. Dlatego dobra maska antysmogowa posiada regulowany zawór wydechowy, którym powietrze wydostaje się na zewnątrz, nie przepuszczając zanieczyszczoneń do środka.


Czy dziecko powinno nosić maskę ochronną w domu? I na zewnątrz jeśli kaszle.

Nie, jeśli przebywa w otoczeniu najbliższej rodziny to nie ma potrzeby noszenia masek przez dziecko.

Dziecko z kaszlem w obliczu COVID-19 powinno pozostać w domu.

Jeśli dziecko jest zdrowe i będzie przebywało na zewnątrz warto rozważyć założenie maski ochronne – u dzieci poniżej 12. roku życia po konsultacji z lekarzem!


Według rządzących dziecko powyżej 4 roku życia powinno nosić maskę. Czy to dla niego zdrowe?

Tak jak napisałem w poprzednim pytaniu. Uważam, że poniżej 12. roku życia noszenie maski powinno być skonsultowane z lekarzem. Zwłaszcza jeśli planujemy malcowi założyć półmaskę filtrującą – która ma duży opór w czasie oddychania. Dzieci do pewnego wieku mają nie końca rozwinięty układ oddechowe i powiązany z nim ściśle układ sercowo-naczyniowy.


Lekarz pozwolił nosić mojemu 8 latkowi maskę antysmogową. Czy istnieje sposób, żeby sprawdzić czy maska nie utrudnia oddychania dziecku?

Oczywiście – możesz to sprawdzić. Wystarczy zmierzyć saturację (wysycenie krwi tlenem) za pomocą domowego, przenośnego pulsoksymetru albo opaski monitorującej funkcje życiowe dla dzieci (np. Liip Smart Monitor). Jeśli saturacja utrzymuje się w przedziale 94-99% – powinno być wszystko OK.


po mesku o maskach chirurgicznych

Czy maseczka chirurgiczna jest jałowa? 

Nie, maseczka chirurgiczna nie jest materiałem jałowym. Zresztą sprzedawana z opakowania zbiorczego (po 50 lub 100 sztuk). Kupując maskę w aptece powinieneś mieć więc umyte i odkażone ręce, by je nie zapaskudzić brudnymi rękoma.


Jak długo mogę nosić maskę chirurgiczną i czy mogę ją dezynfekować?

Maska chirurgiczna jest medycznym materiałem jednorazowym i podobnie jak materiały higieniczne np. wkładki albo podpaski należy je regularnie zmieniać! Każde dotknięcie materiałowej części maski nieumytymi lub zdezynfekowanymi rękoma wymaga założenia nowej maski. Innym tematem jest skłonność masek chirurgicznych do zawilgocenia – najczęściej po kilkunastu minutach nie nadaje się już do użytku.

Dezynfekowanie maski chirurgicznej mija się z celem – bo jest to materiał jednorazowy i koniec kropka.


Mam maskę z kieszonką na filtr. Czy za każdym razem powinnam wyjmować filtr i prać maseczkę?

Oczywiście – po zdjęciu maski należy umyć zdezynfekować ręce – wyjąć filtr, a maseczkę wyprać.


W jakiej temperaturze powinnam prać maseczkę, żeby zabić ewentualnego wirusa?

Uważam, że pranie w detergencie (proszku do prania) w temperaturze minimum 60. stopni zrobi robotę – to znaczy unieszkodliwi ewentualne zagrożenie mikrobiologiczne. Aczkolwiek trzeba zawsze sprawdzać w jakiej temperaturze należy prać konkretną maseczkę – a to już zależy od materiału. Ja dostałem od kogoś maskę wielorazową z kiepskiego materiału i po praniu w 60 stopniach maseczka…rozpadła się 😉


Po jakim czasie należy zmieniać filtry w półmasce filtrującej?

Zależy to przede wszystkim od stopnia zanieczyszczenia powietrza i klasy filtra. Producent podaje zazwyczaj żywotność filtra w zależności od stopnia zapylenia. Jeśli filtr bedzie używany w powietrzu o dobrej jakości wystarczy na  200-300h, a jeśli w mocno zapylonym otoczeniu – tylko 5-8h.


Zdaję sobie sprawę, że nie wyczerpałem odpowiedzi na wszystkie pytania.

Jeśli jakieś pytanie własnie urodziło Ci się w głowie – nie czekaj tylko wystukaj komentarz pod wpisem

Życzę Ci wytrwałości w tym trudnym okresie

I zdrowia!

Artur

 

Podobne wpisy

Chcesz być na bieżąco? Dołącz do newslettera

Wszystkie treści przedstawione na arturrakowski.pl mają jedynie wartość informacyjną, edukacyjną i przedstawiają osobiste opinie autorów. Pod żadnym pozorem nie mogą zastąpić indywidualnej porady farmaceutycznej, lekarskiej, położniczej, psychologicznej, ani żadnej innej. Korzystanie z serwisu oznacza akceptację regulaminu i polityki prywatności.